Een nieuw genre

Met Studio Immersief zetten wij immersive entertainment op de kaart in Nederland en zijn daarmee onderdeel van een fundamentele verschuiving in entertainment en cultuur richting immersive. Maar wat is dat eigenlijk, immersive? En hoe ziet die beweging er uit?

Theater bestaat al minstens 2.500 jaar. Mensen komen samen om te kijken naar acteurs, meesters in hun ambacht die verhalen uitbeelden die ons raken en uitdagen. Vaak zitten we in een stoel te kijken naar het toneel, maar theater heeft altijd al de neiging gehad om van het podium af te lopen. Locatietheater speelt in Nederland al jaren een grote rol, op bijvoorbeeld Oerol, de Parade, en Over ‘t IJ. In Groot-Brittannië heb je het Vault Festival, Boomtown Fair en natuurlijk Edinburgh Fringe. Het is een levend gesprek tussen de bezoekers en de makers.

Eén van die nieuwe vormen is immersive theatre: bezoekers lopen vrij door het decor en interacteren met de acteurs. In onze ogen is dit een gevolg van een groeiend verlangen naar meer betrokkenheid en interactiviteit. Onze tijd wordt gekenmerkt door een verlies van magie en verbinding en immersive theatre biedt een manier om dat weer te ervaren.

De grondleggers van immersief theater


De grondleggers van immersive

Wie zoekt naar de roots van immersive komt onvermijdelijk uit bij Punchdrunk. Dit theatergezelschap uit Londen begon al in het jaar 2000 met interactieve voorstellingen, waarbij ze klassieke stukken combineren met bijzondere locaties, een soundtrack om in te verdrinken, theatrale verlichting, en de mogelijkheid om door de performance heen te wandelen.

In 2011 opende Punchdrunk hun grootste experience “Sleep No More”. In een enorm pakhuis in Chelsea, New York City, bouwden ze het McKittrick Hotel: vijf verdiepingen mysterieuze ruimtes en decors waar een cast van tientallen acteurs/dansers een dromerige, surrealistische interpretatie van MacBeth uitvoert. Als bezoeker word je gemaskerd en kan je ineens midden in een scène belanden die zich op een meter afstand afspeelt.

Groeiende branche

 De jaren erna volgden talloze nieuwe experiences, van groot tot klein. Londen, New York en later Shanghai werden hotspots voor immersive. Er ontstond een waar landschap van ervaringen. Met Sleep No More legde Punchdrunk de lat direct hoog: de productie draait nu, negen jaar later, nog steeds en trekt nog altijd honderden bezoekers per avond. In het kwadrant interactief en verrassend entertainment staat Meow Wolf. Hun ambitie is “De Disney van Immersive Experiences” te worden. In 2016 opende de eerste productie van dit Amerikaanse kunstenaarscollectief in Santa Fe, genaamd “House of Eternal Return”. Een intense wereld van interactieve kunst waar je vrij doorheen kan lopen, zonder acteurs. In hun woorden: “Een multidimensionaal, mysterieus huis met geheime doorgangen, poorten naar magische werelden en een omvangrijk verhaal omringd door surrealistische, maximalistische en hypnotiserende kunst.” 


Secret Cinema tovert beroemde films om tot interactieve werelden in Londen, waar je onderdeel wordt van de personages uit de film. Met 1200 andere bezoekers beleef je de regenachtige future-noir sfeer uit Blade Runner, of ben je een wantrouwende journalist in de jaren ’80 van Stranger Things. “Get dressed or stay home” is één van hun provocatieve slogans: iedereen krijgt van te voren een specifiek karakter toegewezen en wordt geacht zijn uiterste best te doen er zo geloofwaardig mogelijk uit te zien. 

Op het punt van doorbraak

Waar staat immersive nu? De beweging is zo nieuw dat er pas sinds kort echt onderzoek naar wordt gedaan. En dat laat veelbelovende resultaten zien. In 2018 werd de branche alleen in de VS al geschat op $ 4,5 miljard. Dat jaar openden ruim 700 nieuwe experiences. Dat waren niet alleen kleine, tijdelijke ervaringen: een kwart van de onderzochte experiences trok meer dan 10.000 bezoekers per jaar, een aantal zelfs meer dan 100.000.

Een ander teken dat immersive op het punt staat om door te breken naar een groot publiek is de intrede in de mainstream media. Zo bouwt Disney nieuwe immersive werelden in haar parken en heeft Secret Cinema deals gesloten om een aantal Netflix originals en Disney-films tot immersive experiences om te toveren. En Meow Wolf zet een stap naar het grote publiek met een miljoeneninvestering in hun nieuwe productie in Las Vegas.

En nu in Nederland


Gek genoeg zijn al deze ontwikkelingen in Nederland nog nauwelijks voelbaar. Zeker, we hebben ruim 1.000 escape rooms, experiences als Prison Escape, Tracing Thomas, het meta-maze Doloris en zelfs een Instagram-museum. Maar iets op grote schaal dat het brede publiek de kans geeft zich te verliezen in een immersive wereld met acteurs, dat is er eigenlijk niet.


Tot nu dan, want wij ambiëren met onze producties precies dat te doen. Dat doen we al op unieke locaties, maar  ook in de theaters. In het levende gesprek rond theater en nieuwe vormen van beleving krijgt immersive steeds meer stem. Het past bij waar we mee bezig zijn, op persoonlijk niveau en als samenleving. Het is een antwoord op het verlies van verbinding, magie en betrokkenheid dat onze moderne tijd typeert. 

Is Nederland er klaar voor? 
Wat denk jij?